Preek/Lezing

Overzicht | Zoeken | Reeksen || Vorige | Volgende
Type Datum Spreker Thema opm
preek 2010-09-26 17:00:00 prof. dr. W. Balke (Em. te Den Haag)

Tekst: Schriftlezing: Geluid: Reeks:
Han 19 Han 19:1-20:1 2010-09-26.1713.mp3 (Preek, 16kPro, 4.2Mb)
2010-09-26C.175.mp3 (Hele dienst CD kwaliteit, 48kPro, 25.2Mb)
2010-09-26T.171.mp3 (Hele dienst, 16kPro, 8.4Mb)

Edit| EditReeks
Samenvatting:
We weten niet zo veel van het begin van die derde zendingsreis. Lucas valt met de deur in huis – Paulus is aangekomen in Efeze. Waarschijnlijk zijn ze door het binnenland van Klein-Azië gekomen – maar hier wacht Paulus een lang verblijf; het was een grote stad, beroemd om de Dianatempeltjes, vooral die met het godenbeeld. Een heel zwaar geestelijk gevecht, krachten roepen tegenkracht op – geestelijke boosheden in de lucht. De bevolking is heel divers, Joden uit de Dispora, Johannesgedoopten en Klein-Aziaten.
Discipelen van Johannes de Doper, dat was voor hen de grote figuur. Groepsvorming rondom een figuur, Paulus had er tegen geageerd. Ik ben van Paulus, ik van Apollos. Van Petrus. En zelfs: wij zijn van Christus, ze maakten Hem tot een partijman. Is Zijn lichaam gedeeld? Niemand beroeme zich op mensen, u bent van Christus. De een heeft gepland - God geeft de wasdom.

Johannes discipelen. Hoe zijn ze daar terecht gekomen. Ze kennen de Heere Jezus niet en wisten niets van de Heilige Geest. Hebben ze Johannes niet verstaan? De doop van Johannes zag op de meerdere. Hij was alleen de voorloper. De meerdere die kwam, die Grote Bruidegom, hij was maar de vriend van de Bruidegom, hij heeft Jezus aangewezen. Ziet het Lam van God. Uw discipelen lopen weg – Johannes: Hij is de meerdere, ik moet minder worden. Als vriend verheugde hij zich in Christus.

Er is dus iets scheef met de Johannesdiscipelen. Paulus heeft Pasen en Pinksteren uitgelegd. De uitstorting van de Heilige Geest danken wij alleen aan de opgestane Heiland. De belofte van een Andere Trooster. Ze hebben zijn prediking ingedronken in Efeze, de Heilige Geest viel op hen. Lucas gebruikt daar steeds andere woorden voor, de Geest komt, wordt uitgestort, vervult, en hier: viel op hen. Het is altijd een actie van de Heilige Geest zelf. Die waait waarheen Hij wil. Het gaat ook hier gepaard met handoplegging, maar het gaat niet door die handoplegging. Dat is het misverstand, zoals geestdrijvers denken, wij beschikken daar niet over. Ongepast en onmogelijk.
De wet en de profeten gaan open met de komst van Christus. Deze verkondiging werd rijk gezegend. Er was veel heidense religiositeit. We moeten niet denken aan de Romeinse godin van de jacht Artemis, maar het gaat hier om een typisch Klein-Aziatische invulling. Diane – de godin van vruchtbaarheid, erotiek. De Baäldienst in het OT. Van heinde en verre kwam men naar Efeze om daar ontucht te bedrijven. Men nam een miniatuur tempeltje mee van zilver als herinnering.
Het is ook een stad van tover boeken, orakelboeken - het occulte vonden ze machtig interessant. Magie: met toverspreuken en geheimzinnige handelingen de goden dwingen om jouw wil te doen. Maar men zocht ook geld te winnen. We zeggen: wij geloven niet meer in spoken. Geen wereld van de demonen. Maar zijn we zoveel wijzer dan toen – denk aan horoscoop, helderziende advertenties. Ze kijken koffiedik, en ze hebben uitspraken waar je van alles van kan maken, maar het is een winstgevende businesss, dat was het in Efeze ook.
De wereld laat zich graag bedotten.
Een botsing tussen evangelie en dienst van de afgoden. Dat wordt opeens acuut en publiek. Door het optreden van duivelbezweerders. Zeven zonen van Sceva. Joodse duivelbanners. We moeten ons voorstelen dat het op zich dappere mannen waren, die zich teweerstellen tegen de macht van de duisternis. Ze zijn Joods, kennen de Torah. Ze weten hoe de duivel het paradijs heeft verstoord. En hoe Adam en Eva buiten het paradijs terecht kwamen. Maar ze kennen ook de Messiaanse belofte, de vijandschap tussen Hem en de vorst van de duisternis. Ze proberen die belofte te vervullen buiten het geloof om. De moederbelofte. Ze nemen de ongelijke strijd op en ze zijn onder de indruk gekomen van het optreden van Paulus en willen gebruik maken van de naam Jezus.

Ze willen het ook eens proberen. Ze wagen het erop - ik bezweer u bij die Jezus, die Paulus preekt. De bezwering helpt niet, en het resultaat is ontstellend. Jezus ken ik en Paulus, maar wie zijn jullie? Naakt en gewond vluchten ze het huis uit. De toverformule werkt niet om alle boze geesten op de vlucht te jagen.

We hebben elektriciteit. Langs draden op hoge palen - hoogspanning, "kijk uit". De spanning die hier opstaat brengt heel veel goeds, maar kom er niet aan met onbevoegde handen, dan is die draad een doodsdraad. Een mens kan niet straffeloos met de naam van God spelen. Of het een toverformule was.
We beschikken niet over de kracht van de Heilige Geest. De boze kent Jezus en Paulus, maar hij heeft geen gezag voor de zonen van Sceva. Ondanks dat wijst de boze ons de weg – voor Jezus Christus zelf is hij kennelijk zeer bang. Ze herkenden Hem als de Helper, het uur sloeg aan van de bevrijding. Waar zonden vergeven worden, is de macht van de duivel gebroken. Het noemen van de namen baat de zonen niet.
De apostel brengt geen formule maar een evangelie. Van Jezus Christus - onze gerechtigheid. Waar het woord van God niet meer in acht is, daar regeren de demonen. Waar het wordt verkondigd is hun macht verbroken. Eeuwenlang mocht het klinken in ons land.

In onze tijd zien we geesten uit de afgrond - niet zo mythologisch en sprookjesachtig; minder hocus pocus, maar dezelfde kwakzalverij.
De zonen van Sceva waren niet in staat en hoe duur het hen kwam te staan, dat werd een publiek feit - er viel een vrees op hen. D.w.z. eerbied. De naam van de Heere Jezus werd groot gemaakt.

Het maakt diepe indruk. Er waren mensen die tot geloof gekomen waren, maar ze waren niet helemaal los van de toverij. En nu komen ze schuld belijden. De radicale breuk met het heidendom gebeurd door de verbranding van de toverboeken. Volgeschreven met gefantaseerde abracadabra, maar het was hun bedrijfskapitaal. Publiek. Ze kunnen er nooit meer op terug. De waarde van die boeken, met de handgeschreven, was erg hoog. Zoveel is het evangelie deze mensen waard.
De parel van grote waarde – hij verkocht alles, want het ging om die ene parel. Radicale breuk en beslissing.

Geloof als gevoel en ervaring, dat moet je tendeel vallen.. ? het kan er mee gepaard gaan, maar het is het fundament niet. Gevoel is drijfzand, daar kunnen we niet op staan. Een radicale beslissing voor de eeuwigheid. Kennis van de Schrift en het vertrouwen in de Heiland. In de ontmoeting, in het gewaad van Zijn woord.

Het doet ons ook denken aan Luther. Hij kreeg de ban bul van de paus. Het vroeg overtuigd te worden vanuit de Schrift. Hij wordt gevloekt met die ban, vogelvrij verklaard, de gestalte van de verworden kerk van de Middeleeuwen. Wrede en harde eigen gerechtigheid. Luther heeft de bul verbrand. Het woord bestaat tot in eeuwigheid, maar een bul van de paus hebben we niet mee van doen.

Vrijbaan voor het evangelie. Geen verdienste van onze kant, geen devotie, geen aanbidding van de ouwel. Die troost vond ingang in vele harten, en de naam van de Heere Christus werd groot gemaakt.


In Efeze verbranden de tovenaars hun boeken. Maar dat lokt ook verzet uit. Waar de geest werkt, werkt de duivel ook. Er zijn vele tegenstanders. Evangelie: een radicale breuk met het heidendom - en alle praktijken. Die wordt ook van ons gevraagd.

Een grote schrik in het kamp van de zilversmeden. De handel in tempeltjes gaat kwijnen. Heel vroom: de majesteit van Diane gaat er aan -dat nooit….! Groot is de Diana der Efeziërs. Met duizenden naar het openlucht theater. De discipelen houden Paulus tegen. In grote extase wordt er gebruld.
De stadsecretaris spreekt een verstanding woord. Paulus vertrekt naar Macedonië. Waarom moest hij weg? Gods wegen zijn hoger dan onze gedachten. Een bijzondere band met deze stad. In onze Bijbel: de brief aan de Efeziërs, een kostbare brief. Ontroerend te lezen hoe hij daar in Efeze, die raciale breuk met het heidendom heeft meegemaakt. Dat ze nu niet meer wandelen gelijk de heidenen. In de ijdelheid van hun denken, vervreemd van het leven met God. Maar gij geheel anders. Christus leren kennen. Afgelegd de oude mens die ten verderve gaat en vernieuwd door de Geest van uw denken.

Is bekering anders voor iedereen, ja en nee. Het is vernieuwing. De oude mens is afgelegd. We kunnen het niet concreet genoeg nemen. Afleggen… om de nieuwe mens aan te doen, om met Christus in een nieuwe leven op te staan. In Zijn dienst en tot Zijn eer. Christus alleen wordt daarin groot gemaakt. Ons hart, ons denken beheerst Hij.

Vernieuwd, verjongd. Jes 40 slot spreekt daarover ook. Paulus schrijft vanuit zijn binnenkamer, we durven daar nauwelijks binnengaan. Hij verteld in H3: ik buig mijn knieën voor de Efeziërs "16 Opdat Hij u geve, naar den rijkdom Zijner heerlijkheid, met kracht versterkt te worden door Zijn Geest in den inwendigen mens; 17 Opdat Christus door het geloof in uw harten wone, en gij in de liefde geworteld en gegrond zijt; 18 Opdat gij ten volle kondet begrijpen met al de heiligen, welke de breedte, en lengte, en diepte, en hoogte zij, 19 En bekennen de liefde van Christus, die de kennis te boven gaat, opdat gij vervuld wordt tot al de volheid Gods."

Dat geeft Paulus mee. Aan de Efeziërs en ook ons vandaag.

Edit