Preek/Lezing

Overzicht | Zoeken | Reeksen || Vorige | Volgende
Type Datum Spreker Thema opm
preek 2012-05-20 17:00:00
ds. M.M. van Campen (Rotterdam-Zuid)
Canonieke en apocriefe boeken

Tekst: Schriftlezing: Geluid: Reeks:
NGB 6 Open 3:7-13 Nederlandse Geloofsbelijdenis

Edit| EditReeks
Samenvatting:
Wilt u een Roomse of Protestantse Bijbel zou een boekenverkoper in Brabant vragen, als u daarna vroeg. In een Roomse staan 80 boeken. Daar gaat het over in artikel 6 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis. Misschien interesseert het u niet – eigenlijk is het merkwaardig, dat het er van af hangt per geloof hoeveel er gelezen wordt: De roomsen hebben 80 boeken, wij 66, de Joden hebben er 39, de Samaritanen 5.
De Heilige Schrift en de apocriefe boeken. Verschillen tussen het Woord van God en menselijke boeken, hoe godsdienstig ze ook zijn. Waar het om gaat is waarover we gelezen hebben in Open 3. Filadelfia kreeg een compliment van de Heere Jezus, jullie hebben Mijn woord bewaard, van kaft tot kaft, minder kan niet, meer mag niet. Daarin heb ik God ontmoet, de weg van het heil mogen zien. Alleen die Schrift, daar wilde Guido de Brès geen afstand van doen. Dat boek is meer dan goud, past bij jong en oud, beschrijft ons lot, het kan nimmer dwalen.

Canonieke en Apocriefe boeken

1 hun bestaan
2 hun gebruik
3 hun waarde

Apocrief – 'verborgen', 'geheim', 'twijfelachtig'. We weten de auteur niet, de afkomst is dubieus. De Hebreeuwse canon had 22 boeken, in 200 v Chr, is het Oude Testament in het Grieks vertaald en daar waren ook de 14 apocriefe boeken bij. Later in de Latijnse vertaling ook (Hiëronymus). Hij was er op tegen. Maar oorspronkelijk bestonden ze niet. De Roomse kerk, 1000 jaar lang had een dikkere Bijbel. De Reformatoren – we gaan weer terug op de oude boeken. Die de Joden ook hadden. Wat staat er in die apocriefe boeken? Tussen Maleachi en Mattheus zijn ze ontstaan. 4 eeuwen, waarin God zweeg, dus gaan mensen praten. Je kunt ze verdelen in geschiedkundige boeken: de Makkabeën, 3 en 4 Ezra. Sprookjesachtig - Tobias. En Judith, een rijke mooie Joodse weduwe, die een heldendaad verricht, fabelachtig, “fabuleus”, zeggen de Reformatoren. Sprookjesachtig. Ook wijsheden, Boeken van wijsheden, Jezus Sirach. Maar niet historisch betrouwbaar:
Esther, aanhangsel: zij ging naar de koning en hij wordt ziedend van woede – zij valt flauw en hij krijgt medelijden. --
Jezus Sirach – smak niet bij het eten, anders word je bespot. Dat zit op een ander niveau. Bij een sterfgeval moet u rouwen, anders zou de buitenwacht er wat van zeggen – zo spreekt het Woord niet over rouwen...
Tobias: de engel Rafaël: je moet boze geesten verdrijven, door de lever en het hart van een vis te braden, door de stank zul je de boze geesten verdrijven....
Voor ons is het vanzelfsprekend. Maar vroeger was het helemaal niet zo. De lijnen lagen niet vast. Augustinus: “Ik heb meer op met de Griekse vertaling dan met de Joodse”. Zijn canon was groter. Bunyan: het wordt vertroost door een woord, en ging dat opzoeken, maar vond het in Jezus Sirach. Rembrandt en anderen werden er ook door geïnspireerd. Judith en Suzanne, de kuise Suzanna. Twee oude rechters stonden te gluren naar Suzanna in het bad en zochten 'gunsten', maar zij wilde niet. Daarom wordt ze valselijk beschuldigd van overspel. Dan spreekt Daniel een reddend woord.
Händel schreef een prachtig oratorium over Judas Makkabeüs.
Ook de voorzang die we gezongen hebben is een tekst uit Jezus Sirach.

Negen jaar geleden was er een bestseller, Dan Brown, De Da Vincicode, in 40 talen vertaald. Verfilmd, als zoete broodjes over de toonbank. Waar gaat het over: apocriefe boeken, van het Nieuwe Testament, het zgn. Thomasevangelie, oude gnostische geschriften, sektarisch. Velen hebben het geloofd, de roomse kerk zou de waarheid hebben onderdrukt dat Jezus meer hield van Maria Magdelena dan van alle anderen. Da Vinci schilderde het Laatste Avondmaal – Johannes die afgebeeld is, “dat is Maria Magdalena” – het is niet waar, maar dat is het verraderlijke. Dat boek wordt geloofd door miljoenen, dat de kerk het volk voor het lapje heeft gehouden. Ook onzinnige complot theorieën, te zot om waar te zijn, maar het wordt geloofd. Al oude ketterij in een nieuwe jasjes, geen diamant, maar gebroken glas.

Vonkjes, in vergelijking met het vuur van de Heilige Schrift. De Apocriefe boeken leggen nog al eens de nadruk op de heldendaden van het Joodse volk. Het moet op de preekstoel ook niet gaan om het volk, bekeerd, of onbekeerd. Maar om de God van het volk. Als je die bezit heb je alles en als je die mist mis je alles.
Tweede verschil: in het Oude Testament gaat het om de komende messias. De beloften worden steeds rijker, uit Davids stam, geboren in Bethlehem, geboren uit een maagd, Hij zal lijden, etc. – in de apocriefe boeken lees je daar helemaal niets van. Dat smaakt me niet. Als het niet om de Heere Jezus gaat, als Hij niet wordt aangeprezen, dan is het niet van God.
Nog een verschil: goede werken die door God beloond worden. Judith: een joodse stad dreigt vernietigd te worden, zij weet de generaal van Assyriërs te onthoofden. De deugd wordt beloond en de ondeugd bestraft. In de Bijbel ligt het net wat genuanceerder. Enerlei lot treft goddelozen en rechtvaardigen. Het gaat de goddelozen voor de wind, zegt Asaf. Zo simpel is het niet. Bovendien in het evangelie: goddelozen worden zelfs gerechtvaardigd uit genade.

Een verschil tussen zoet en bitter.

2 – gebruik.
De kerk mag ze lezen. Dat doen wij niet zo zeer: Dordt: kerkmensen mogen ze lezen, niet in de dienst. Godsdienstige geschriften van mensen. Het is niet allemaal gif. Anders zouden we ze 'verbranden'. Occulte of esoterische boeken moet je niet in huis nemen. Maar bekeringsgeschiedenissen, levensbeschrijvingen. Ik zie dat wel eens in de kast staan bij mensen. Over ds Abma. De Boer, Tukker. Doe er je voordeel maar mee.
Makkabeën bevat zo'n ontroerende geschiedenis over een moeder met 7 zonen, in de strijd tegen de Romeinse bezetter. Ze dwingen die zonen om varkensvlees te eten. Al die zeven zonen worden een voor een gevild en geroosterd, voor haar ogen. Ze moedigt haar kinderen aan trouw te blijven en 'ik zal jullie zien op de dag van de opstanding'.
De drie in het vuur: Jacobus Revius dichtte er over.. Er wordt soms iets aangevuld wat wij vanuit de Bijbel niet weten. Wat hebben ze daar gedaan – ze hebben gezongen. Dat wordt uitgebreid beschreven. Het Gebed van (koning) Manasse. Hij knielt voor de God van zijn vader. Hoe is dat gegaan in die cel. Dat vult het aan, maar het is niet Bijbels... je maakt er gauw zelf iets bij.

Ik herinner me nog, in Hedel had ik een prekenserie gehouden over koning Hiskia. Juist in die tijd kwamen die boeken uit van Lynn Austin. Ik preekte erover en mijn vrouw las die boeken: “ik vind die boeken boeiender dan jouw preken” – ja, je kunt er van alles bij fantaseren. Dat gebeurt in die romans en de apocriefe boeken.
Het gaat over ons denken en onze wandel. Ze moeten in overeenstemming zijn met de Schrift, maar dat geldt voor ons leven ook. Kan het de toets van de Schrift doorstaan.

De Bijbel moet je lezen – onderzoeken. Voor je behoud. Een ouderling gaf de Trouwbijbel eens aan een bruidspaar. 'Ik hoop dat je deze Bijbel gaat lezen'. Maar dat je hem gaat onderzoeken, dat je er in gaat graven, spitten in de akker van de Schrift. Dat je daar Christus steeds weer in mag ontdekken. Onderzoek de schriften, die zijn het die van Mij getuigen. In Filadelphia deden ze dat. We hopen het van de jeugd die morgen weer terug hoopt te komen; je leest elk vers, elke dag een stukje. Misschien volgens een leesrooster. Als voedsel voor je hart, een wapenrusting in de tijd van verzoeking. Ik hoor de stem, van de Middelaar. Niet als een vlinder die heen en weer fladdert. Hier en daar. Als de winter komt sterft die vlinder. Maar als een bij. Die de bladeren wegduwt, binnendringt in de bloem,. Peurt de honing eruit en met het stuifmeel aan zijn poten, komt hij de winter door.... graaf in het Woord.

3 Hun waarde.

Ze hebben geen goddelijk gezag, je mag er je geloof niet op baseren, dat geldt ook voor de catechismus. Ik geloof het omdat het in Zondag 1 staat – dat is fout. Hele oude statenbijbels hebben achterin ook de apocriefe boeken, in een ander lettertype. Met een voorrede, dat het menselijke geschriften zijn. Er is heel wat over gebakkeleid. Sommige wilden alleen de Schrift, Gomarus was er fel op tegen – het zijn gezwellen waar de kerk van verlost moest worden. Bogerman: – buitenlandse kerken hebben ze ook, we zetten ze achterin, met een waarschuwing.

Als je meer wilt weten over hoe het met het Joodse volk is gegaan. Als nadenker in de kerkbode; de waarde is net zo als de Talmoed - leuk om te lezen, goed om te weten, maar het is vermengd met fabels, met onzin.

Denk er om: er staan ook dwalingen in, bijv. het vagevuur. Dat is een aantasting van de ernst van de Schrift, na een periode van loutering kun je er toch nog van verlost worden. Nee de beslissing valt aan deze kant van het graf. De leer van de goede werken vind je er ook – het ondermijnt het offer van Christus. Het bidden tot gestorven heiligen. Ook dat ondermijnt de voorbede van Christus.
Voor ons niet interessant, maar deze boeken zijn eeuwenlang 'meegesurfd'.

We zijn dankbaar dat de Reformatie ons terugbracht naar de kern. Het is nog een zegen dat je de Bijbel nog mag hebben, dat het niet uit je vingers wordt gepakt, dat we de Heere Jezus mogen kenen en beter leren kennen. Sekten en dwalingen krijgen de kans, als er geen kennis meer is. Als je het woord van God niet kent, – dit is de generatie die alles geloofd, behalve het woord van God.

De Bijbel is nog steeds het best verkochte boek; 4 miljard in de hele wereld. Op de tweede plaats het boekje van Mao, 800 miljoen. Als derde de Harry Potter serie 400 miljoen, een hele generatie over de hele wereld, die via die boeken en films bekend geworden is met de occulte wereld, begiftigd en besmet is met de wereld van de demonen. Laat het ons getuigenis zijn - dat we straks uit de mond van de Meester mogen horen, als Filadelfia: jullie hebben kleine kracht maar jullie hebben Mijn Woord bewaard en Mijn Naam niet verloochend.

Edit