Edit|
EditReeks Samenvatting:
Want hen berispend zegt Hij tegen hen: Zie, de dagen komen, spreekt de Heere, dat Ik met het huis van Israël en met het huis van Juda een nieuw verbond zal sluiten,
1. Middelaar van het nieuwe verbond (vers 6)
2. Adres van het nieuwe verbond (vers 8)
3. Inhoud van het nieuwe verbond (vers 10-12): wordt in de volgende leerdienst behandeld
Als openingstekst voor de dienst had Romeinen 9 vers 4 gebruikt kunnen worden: "De verbonden zijn voor Israel". De verbonden zijn dus niet voor de kerk of voor de gemeente. De kerk is niet in de plaats van Israel gekomen. Hoe komt het dan dat wij toch zoveel nadruk op het verbond leggen?
Vanuit de Bijbel kunnen we in Gods werk drie grote projecten zien:
1. Het verbond met Israel
2. Het koninkrijk van God
3. De gemeente van Christus
Evangelischen hebben niet zoveel met het verbond, reformatorischen daarentegen veel meer. Bij het verbond denken we vaak aan de doop. In de Bijbel vinden we maar liefst 9 verschillende verbonden, zoals het verbond met Noach, van de dieren in stukken (Abraham), de besnijdenis (Abraham), met Israel bij de Sinaï, met David over het eeuwigdurend koninkrijk en het verbond met Israel (in Jeremia 31)
Met wie wordt het verbond gesloten? Er zijn er die zeggen dat het verbond. alleen met de uitverkorenen is gesloten, anderen met alle gedoopten. Vervolgens is er nog strijd geleverd of er nu twee of drie verbonden zijn. In de dogmatiek komen we het werkverbond en het genadeverbond tegen. Bij de Christelijk gereformeerden is ook nog een derde verbod: het verbond der verlossing. Al deze discussies en verschillende meningen duiden erop dat het nog niet zo gemakkelijk ligt met het verbond. Het is daarom des te belangrijker om te luisteren naar wat de Bijbel over het verbond zegt. Vandaar het thema van de preek: het nieuwe verbond in Bijbels verband.
In brief aan de Hebreën richt Paulus zich tot de Joden die, nadat zij tot het geloof in Christus zijn gekomen, weer terug dreigen te vallen in het Jodendom (van het oude verbond). In hoofdstuk 8 schrijft Paulus over de twee verbonden. In vers 6 staat dat er een beter verbond is; er is dus een minder verbond. Dat eerdere verbond was het Sinaïtische verbond: een tijdelijk verbond. In Jeremia 31 was het nieuwe verbond al aangekondigd: het eeuwige verbond. Bij het nieuwe verbond denken we aan het avondmaal (in plaats van aan de doop), want als Jezus de beker neemt zegt Hij "dit is Mijn bloed, het bloed van het nieuwe verbond" (Mattheus 26: 28).
Bij het verbond denken we ook aan het huwelijk. Je bent getrouwd met de vrouw van je jeugd: het gesloten verbond van het huwelijk betekent dat er rechten en plichten zijn.
De Israëlieten waren heel vertrouwd met het fenomeen verbond. In de tijd van Abraham waren er vasal-verdragen. Een grote vorst sloot een verbond met kleine koninkrijkjes in de omgeving. De grote vorst beloofde vrijheid en zegen, maar daartegenover stond gehoorzaamheid en het betalen van belasting. Als men het verbond hield kwam er zegen. Als men het verbond niet hield, kwam er verbondswraak (de grote vorst viel het koninkrijkje dan binnen). Als een vorst van zo'n klein koninkrijkje toch weer wilde gehoorzamen kon er een nieuw verbond gesloten worden, maar dan wel met zwaardere verplichtingen.
Bij de Sinaï hadden de Israëlieten gehoorzaamheid beloofd, maar de Israëlieten hielden zich hier niet aan en werden door God gestraft. God maakte echter een nieuw verbond met lichtere eisen: God gaat de harten vernieuwen zodat de Israëlieten gewillig worden gemaakt om te gehoorzamen. Hoe anders (in vergelijking met aardse vorsten) gaat God om met Zijn volk!
Een verbond is een verdrag waarbij wederzijdse rechten en verplichtingen worden aangegaan. God gaat dit verbond vrijwillig aan: Hij had het niet hoeven te doen. De Israëlieten zijn verplicht om de geboden te houden. Als zij dat doen zal de Heere Zijn verplichtingen nakomen door hen te zegenen.
Het woord dat in de grondtaal gebruikt wordt voor verbond is "Diatèkè", wat testament betekent. Bij een testament denken we aan iemand die wat nalaat als hij overlijdt. Op grond van de dood van Jezus komen alle zegeningen vrij. In het Oude Testament wordt dit gesymboliseerd door een offer. Er komt dus meer van Gods kant dan van onze kant.
In Genesis 15 snijdt Abraham dieren doormidden en legt deze naast elkaar, waardoor een bloedstraat ontslaat. 's avonds gaat er een rokende oven (symboliseert de verdrukking in Egypte) en een brandende fakkel (symboliseert de verlossing uit de slavernij) door de bloedstraat.
Wat is nu het verschil tussen het oude (het mindere) en het nieuwe verbond?Het verschil zit in de verplichtingen. Bij de Sinaï had de Heere gezegd dat men de geboden moest houden. De Israëlieten bleven echter niet in dat verbond (zie vers 9). Het verbond was wel goed, maar het volk Israel niet. Israel werd door God tijdelijk terzijde gezet, maar God maakt een nieuw verbond. De geboden komen dan niet meer op stenen tafelen, maar in vlezen harten: niet geschreven in steen of met inkt, maar geschreven door de Geest. De offers an dieren waren onvolkomen, want ze konden geen zonden bedekken. In het nieuwe verbond worden alle eisen van de wet door Christus vervuld. Door de bloedstorting heeft Christus een basis gelegd waarop God al Zijn zegeningen kan schenken. Deze dingen ontbraken bij de Sinaï.
Het oude verbond is niet afgeschaft, maar vervuld. Het nieuwe verbond is dus een verdieping van het oude verbond en geen vervanging.
1. Middelaar van het nieuwe verbond (vers 6)
De Heere Jezus heeft een bijzondere plaats in het verbond; Hij is de Middelaar van het verbond. Het is al heel bijzonder dat God met mensen wil omgaan. Het verbond is de manier om een blijvende omgang met mensen te hebben. In het Oude Testament was Mozes de middelaar: hij bad voor het volk, maar kon het volk niet redden met zijn leven. Jezus was echter ook een Middelaar van verzoening: Hij legt Zijn hand op beide partijen: God de Vader en de mens. Hij houdt vast en heeft ons niet losgelaten. Jezus zorgt ervoor dat de relatie weer hersteld wordt. Alle reden om God te loven!
Jezus is naast Middelaar ook Borg. Iemand kan op borgtocht vrijgelaten worden. In de financiële wereld kan door middel van een borg een verplichting voor iemand aangegaan worden. Iemand anders neemt dan de verplichting over en kan deze ook nakomen. Jezus is Borg voor God bij mensen: Hij staat er garant voor dat God werkelijk alle zegeningen gaat geven.
2. Adres van het nieuwe verbond (vers 8)
Het verbond is gericht op het huis van Israel, zoals in vers 8 en 10 te lezen is. In Jeremia 31 lezen we dat na de uitvoering van de straffen als gevolg van de verbondsbreuk er een nieuw verbond zal komen.
We lezen in Hebreën wel zeven keer de woorden "Ik zal". God geeft dus veel zegeningen: een eenzijdig Godswerk dat zeker vervuld zal worden. In de volgende leerdienst zal hier verder op ingegaan worden.
God sluit geen enkel verbond met de gemeente, maar alleen met Israel. In het nieuwe verbond staat de Middelaar centraal. De gemeente mag evenwel delen in de zegeningen. De wijn bij het Heilig Avondmaal symboliseert dit. De zegeningen zullen ook over heel Israel uitgegoten worden. In Jeremia 30 lezen dat zij zullen komen met smeking en geween. In de weg van berouw, bekering en geloof komen de Joden en de heidenen tot de Middelaar en zullen op grond van Zijn werk de zegen ontvangen.
