Edit|
EditReeks Samenvatting:
1. de situatie
2. de receptiegeschiedenis van de tekst
3. Genade maakt gunnend.
Preek
Waarom een preek over deze tekst? Deze tekst heeft de gemoederen in de loop der tijd behoorlijk beziggehouden. Hoe is deze tekst te rijmen met de boodschap van liefde en vergeving? Wij moeten onze vijanden toch liefhebben? Ongelovigen zien hierin het bewijs dat het christendom niet zo vredelievend is als men doet voorkomen. Dezelfde gedachte speelt bij de geweldsteksten in bijvoorbeeld het boek Jozua.
1.de situatie
Deze tekst, waarin wordt aangemoedigd om kinderen te pletter te slaan, is in tegenspraak met het liefdegebod. Dat dit gepaard gaat met een zaligspreking maakt het nog onbegrijpelijker.
Deze tekst zou gezien moeten worden in het licht van de gruweldaden die de Joden zijn aangedaan door de Babyloniërs. Het is dan een roep om wraak. Past deze wraak wel bij het christelijk geloof? Psychologisch gezien zouden we deze tekst nog enigszins kunnen plaatsen, maar theologisch gezien niet. Iemand anders zal zeggen: ja, dat is het oude testament! In het Nieuwe Testament lezen we echter ook wraakteksten, zoals is Openbaring 6 (tot hoe lang wreekt U ons bloed niet?). Ook Paulus spreekt in zijn brieven over het komende oordeel van God. In de Bijbel komt geweld dus voor, maar het wordt niet verheerlijkt. God gebruikt geweld om het recht te herstellen. In deze tekst wordt echter een zaligspreking uitgesproken over iemand die kinderen vermoordt. Hoe kan dat?
Het begin van de psalm roept nog wel herkenning op. De Joden waren vanwege hun zonden gedeporteerd naar Babel. Zij zitten vol heimwee aan de rivieren van Babel en huilen. Enkele voorbijkomende Babyloniërs vragen spottend om een lied te zingen. Voor de Joden is het echter onmogelijk om op deze plek en in deze situatie een loflied te zingen. De harp hangt aan de wilgen: men kan niets meer zeggen en zingen. Hier is er geen lofpsalm in de nacht, zoals bij Paulus in Filippie. De klacht overheerst bij de Joden: waarom zijn we hier en waarom heeft U ons verlaten? We kunnen niet zo gemakkelijk geloven dat we dergelijke vragen nooit hebben. Al deze vragen kunnen we nu namelijk ook stellen, als we denken aan de oorlog in Syrië, de aanslagen in Turkije en Tunesië enzovoorts.
Kan en mag een klacht echter zover gaan dat het een roep om wraak en geweld wordt? We hebben allemaal moeite met deze tekst, maar hij staat wel in de Bijbel.
2.de receptiegeschiedenis van de tekst (hoe is er in de traditie van de kerk mee omgegaan?)
Origines, Augustinus en Ambrosius konden de letterlijke betekenis van deze tekst niet accepteren. Daarom werd deze tekst vergeestelijkt. In 1 Korinthe 10 doet Paulus dit ook als hij de rots waaruit de Israëlieten water hebben gedronken vertaalt naar Christus, de geestelijke rots. De gedachte van de kerkvaders is dat de zonden (kinderen van Babel) tegen de rots Christus kapotgeslagen moeten worden. Zalig is hij die zijn zondige gedachten weet te beheersen. Anders gezegd, laat slechte gedachten niet toe in je hart en geef er niet aan toe. Het gaat bij de kerkvaders dus om het doden van de zonden. Zoek naar de dingen die Boven zijn, waar Christus is: de vaste Rots van mijn behoud. Er is zoveel verkeerds in ons leven welke we moeten nemen en verpletteren tegen de Rots Christus. We hebben Christus niet alleen nodig voor de vergeving van de zonden, maar ook voor de doding van de zonden. Geef mij dat ik de zonden ken, haat en ontvlucht. Wantrouw je eigen standvastigheid, kracht en ernst. Je kunt er allemaal zwaar teleurgesteld in raken. Het enige waar kracht in zit is het geloof: de uitgestrekte hand van Christus.
Voor Augustinus gold de norm van de liefde als uitleg voor de tekst. Niet hij is zalig die de kinderen van Babel tegen de rots verplettert, maar hij is zalig die zijn eigen zonden tegen de rots te pletter slaat.
Deze uitleg van de kerkvaders van de vroege kerk is erg aansprekend. Er zijn echter twee zaken op deze uitleg af te dingen. Er staat niet "mijn kinderen", maar "uw kinderen". Hiermee klopt de uitleg dat het over het doden van mijn zonden gaat dus niet. Daarnaast past deze uitleg niet erg in het verband van dit hoofdstuk waarbij het gaat over Joden in ballingschap die te maken hebben met Babyloniërs (terwijl er niet direct over de zonden gesproken wordt).
3. genade maakt gunnend
De woorden "grijpen" en "verpletteren" in de tekst roepen vragen op. Het Hebreeuwse woord voor grijpen is "achaz". Achaz was de koning van Juda die weigerde een teken van God via de profeet Jesaja te ontvangen. Ondanks deze weigering gaf God het teken "zie een maagd zal zwanger worden en een Zoon baren ...". De naam Achaz betekent "hij die door God vastgehouden wordt". Ondanks de weigering van Achaz geeft God Zijn genade en belofte.
Het Hebreeuwse woord dat in onze tekst met "verpletteren" vertaald is heeft echter ook een andere betekenis, te weten "verspreiden". In genesis 11 hebben we gelezen over de mensen die over de aarde verspreid werden als gevolg van de spraakverwarring. Het woord "verspreiden" uit Genesis 11 is hetzelfde woord als dat in psalm 137 gebruikt wordt. Dit verspreiden is geen oordeel, maar een opdracht van God. De kinderen van Babel worden bij de hand genomen en naar de rots Christus gebracht.
Paulus zegt dat we geen kwaad voor kwaad mogen vergelden. God komt het oordeel en de wraak toe. Het gaat hier dus niet om het willen doden van kinderen van de vijand. Hij is zalig die de kinderen van Babel vasthoudt en brengt naar de rots Christus. Wat voor vreselijk de Babyloniërs ook gedaan hebben. Paulus schrijft in Romeinen 12 "overwin het kwade door het goede".
In Charleston werden in juni van dit jaar 9 mensen door een jongeman doodgeschoten. De bedoeling was om een rassenoorlog te ontketenen. Voor het oog van de wereld werd er echter vergeving geschonken. De zwarte kerkgangers van Charleston hebben velen een spiegel voorgehouden.
Je hoort vaak dat men wel heeft vergeven, maar dat vergeten een stap te ver is. Oprecht vergeven is loslaten. Loslaten van boosheid. Dit leidt uiteindelijk tot loslaten van pijn en verdiet. Dat deed Stafanus bij degenen die hem stenigden. Dat deed Christus toen hij bad voor degenen die hem kruisigden: "vergeef hen, want zij weten niet wat zij doen".
Dat is het werk van de Geest: niet alleen geloven in Christus, maar ook getuigen van Christus. Zalig ben je als je door vergevingsgezindheid Babels kinderen bij de hand neemt en brengt bij de Rots Christus.
We proberen in deze dienst de drie bijbelgedeelten met elkaar te verbinden. In Handelingen 2 is de verwijdering uit Genesis 11 teniet gedaan. Door de verwarring bij het horen van de het evangelie (met Pinksteren) werden de mensen juist bij elkaar gebracht. In Handelingen 2 lezen we wie dat waren; hier waren ook de Babyloniërs bij. We mogen deze lijst aanvullen met Irakezen, Egyptenaren, enzovoorts. In Psalm 137 wordt de verbinding gelegd: zalig zijn zij die de kinderen heen drijven naar Christus. Ook in psalm 87 lezen we hiervan. De verschillende volken, inclusief Babel, worden bijeengebracht: ik zie hen geteld bij hen die van Uwe grootheid zingen.
