Ik ga een wat ongebruikelijke preek houden. Ik heb een studiedag bijgewoond van de Micha beweging. We hebben sinds jaar en dag een Michazondag. De Michabeweging wil wereldwijd christenen bewegen om in hun levensstijl gerechtigheid te laten zien, als voorposten van het Koninkrijk dat komt.
Je ziet hier ook de hele wet in. Het is een kerntekst van het Oude Testament. Een orthodoxe Jood zou antwoorden op de vraag naar zijn ethiek: Micha 6:8. Christenzijn heeft alles te maken met je levensstijl. Het geldt voor elk Adamskind (o mens), voor ieder persoonlijk. De heidense hoofdman hield zich aan deze regel en hij was aangenaam voor God. Alle wetten kun je samenvatting in deze drie dingen, of twee: God liefhebben boven alles en de naaste als jezelf. Of zelfs één ding: De rechtvaardige zal door het geloof leven, Habakuk.
In Micha gaat het om een rechtszaak tussen de Heere en Zijn volk, die plaatsvindt in de open lucht. De Heere gaat zelf als rechter in de beklaagdenbank zitten. Het volk werd beschaamd, geraakt. Hoe kunnen ze het goed maken? Met offers, eerstgeborenen? Als antwoord zegt de Heere: Ik heb er zelf al in voorzien. Dan volgt de uitspraak van de rechter, een eis: vers 8.
Het heeft te maken met je handen, je innerlijke gezindheid en bescheidenheid. Het is ook heel individueel (uw God).
1. Handen
Waar denk je dan aan? Recht doen aan je naaste, heiligmaking. Je gaat een beetje op God lijken. Het komt vaak niet verder dan rechtvaardig leven, gehoorzaam zijn aan Gods geboden. Maar dat is onvoldoende. In het Hebreeuws staat het woordje “Mispat”. Je kunt een kind van God vergelijken met een kar met vier wielen. De houding naar God toe, mijn relatie met mezelf zijn de twee voorwielen. De achterwielen zijn de verhouding met de medemens en die met de schepping, de aarde. Dat mispat is een deel van de Thora met allerlei soorten wetten. Het is dus heel concreet dat je rechtvaardig leeft. Zacharias en Elizabeth waren ook rechtvaardigen, die op allerlei gebieden van het dagelijks leven recht wilden doen. Micha stelde dit aan de kaak.
vs. 11 valse weegschaal is een vorm van onrecht. Armen, wees, weduwe en vreemdelingen worden wel eens een kwetsbarenkwartet genoemd. Zij hebben ook recht op dingen, bescherming en verzorging. Dat is een sociaal recht. Dat is voor mij wel lang een blinde vlek geweest. God stelt zich voor als een God van de armen. Hij wil dat zijn volk dat ook doet. Schraap niet alles naar jezelf toe, want jullie zijn zelf ook vreemdeling geweest.
Wat is ware godsdienst volgens u? Denk je dan aan schrift en belijdenis, leerverschillen? Jakobus 1:21: … wezen en weduwen bezoeken in hun verdrukking en jezelf onbesmet van de wereld bewaren. Hoeveel wezen en weduwen zijn er eigenlijk in de kerk? Ik ben erg voor het initiatief dat jongeren ouderen bezoeken en klussen doen voor anderen. Zo kan je een lichtpuntje zijn, recht doen. Wij hebben het over bed, bad en brood. William Booth had het over soup, soap and salvation. Hij en zijn vrouw hadden een brandend hart voor het kwetsbarenkwartet.
William Wilderforce, eind 19e eeuw in Engeland was schatrijk. Op zijn 26e komt hij tot bekering. Hij las dat de aarde en al zijn schatten van de Heere is en zette zich in voor de afschaffing van de slavernij. Een week voor hij stierf werd er een wet aangenomen waarin de slavernij werd afgeschaft.
Economische wetten hebben ook met gerechtigheid te maken. Tienden geven, geld uitlenen, sparen, kleding. Hoe eerlijk is mijn kleding en voedsel? Dat heeft te maken met de schepping en gerechtigheid. Wat gebeurt er in de lagelonenlanden, terwijl wij goedkope kleding en eten krijgen? Wij behoren tot 20% rijke landen die 80% van alle consumptiegoederen gebruiken. Dat is oneerlijk en onrechtvaardig verdeeld. Bijzonder dat de bijbel hier zoveel over zegt, dat is toch wel nieuw voor mij.
Bewustwording is wel goed, misschien kan je over één ding nadenken en consuminderen. God vraagt van ons om recht te doen en aan een ander te denken.
Rechtvaardigheid heeft ook te maken met dieren. Je moet mild zijn voor de dieren en ze laten rusten. Ze delen in het Noachitisch verbond. Hoe gaan wij daarmee om?
Ik ben niet links of activistisch geworden ofzo. Dit heeft te maken met recht. Ook ecologische regels worden gegeven. God had het zo mooi bedacht, een sabbatical eens in de zeven jaar voor het land. Hoe gaan wij daar nu mee om? Het gaat ook om het opkomen voor onderdrukten. Denk aan Esther, die een jaar lang een schoonheidsbehandeling kon ondergaan. Mordechai vraagt Esther om aan het hof op te komen voor het onderdrukte volk. Ze moest uit haar comfort zone en gelukkig deed ze dat.
Het gaat ook om tijdsgerechtigheid. Je mag tijdens de zevende dag je lust vinden in God en in je naaste. God geeft ook feesten. Alles heeft zijn tijd.
De Benedictijnen hebben een kloosterklok (om te vieren, werken en ontspannen). Wat hebben wij daarvan gemaakt met de 24-uurs economie. Dit gaat in tegen Gods regels en tegen ons eigen lichaam. Denk aan jezelf, je rust.
Dit zit er dus allemaal in. Het heeft te maken met het leven van elke dag, tot in de kleine dingen toe, ook lichamelijk.
2. Je hart
Goedertierenheid liefhebben
Motivatie, je hart, je innerlijke gezindheid. Chassidiem zijn trouw aan het verbond. Wees trouw, ook in je huwelijk. Leef toegewijd, royaal.
3. Je voeten
Dat is de climax, wandelen met God. De verticale lijn: je ziel en God. Het is niet alleen volgen maar ook wandelen. Je hebt geen geheimen maar je deelt alles met Hem, zoals Henoch dat deed. Je moet eerst iemand ontmoeten, voordat je met hem kan wandelen. Dat is de bedoeling van de bekering: met God wandelen in dit leven. Hij bepaalt de route. Hoe doe je dat dan? Ootmoedig, nederig, bescheiden. Waarom? Wij zijn en blijven nietige schepselen en wij zijn ook gevallen schepselen. We doen nog steeds zonde. Abraham voelde zichzelf stof en as, tijdens zijn voorbede. Homo (mens) humus (aarde), daar komt het woord ‘humble’ vandaan. Er zal altijd een afstand blijven, ook al mag je Gods vaderlijke zorg ervaren.
Wandelen is ook zo mooi, het is tot wederzijds genoegen. Haast is ons leven binnengekomen. We moeten rennen, springen en weer doorgaan. Henoch kon toch ook wandelen met God. Wie wandelt met God, loopt vroeg of laat de hemel binnen.