Preek/Lezing

---

Type	Datum	Spreker	Thema	opm
preek	2005-10-23 10:00:00	cand. A. van Kralingen (Ridderkerk)

Tekst:	Schriftlezing:	Geluid:	Reeks:
Spr 16:1	Spr 16:1-9	2005-10-23.1013.mp3 (Preek, 16kPro, 4.3Mb) 2005-10-23T.101.mp3 (Hele dienst, 16kPro, 8.5Mb)

Edit| EditReeks
Samenvatting:
Spreuken is het boek der wijsheid. Calvijn zegt op de eerste bladzijde van zijn Institutie: Ware wijsheid is het kennen van God en van jezelf. Het hart! Centrum van je leven. Als kind kun je een tegel in de tuin oplichten, om te kijken wat er onder zit. Til de tegel van je leven eens op!

Schikkingen des harten – zo noemt de wijze Salomo al onze plannen. Het Hebreeuwse woord geeft eigenlijk aan: ordenen, schikken, richten. Het is eigenlijk afgeleid van een oud woord, dat slaat op het opstellen van een leger. Je kunt denken aan het schikken en richten van de manschappen. Je stelt ze op, en, ja, ze moeten natuurlijk ook een bepaalde kant uit. Je moet het op een rijtje hebben!

Het woord voor schikkingen vinden we ook wel in het OT als het gaat om de lof aan Jahwe. Wie is aan Jahwe gelijk? Met wie zullen wij Hem vergelijken?

Plannen die je koestert, vergelijk je natuurlijk met andere mogelijkheden. Je kunt ook nog allerlei andere plannen hebben, maar één plan krijgt de voorrang in je leven. Daar zet je alles voor opzij!
Wat heeft, bij alle ‘schikkingen’ van je hart, de hoogste plaats in je leven?

Schikkingen van het hart. Alles eens op een rij zetten. Vergelijken welke waarde je plannen hebben, je plannen schikken en een richting geven aan je leven; dan hebben we het wel over heel belangrijke dingen! Dan gaat het over je levensweg.

De mens heeft schikkingen des harten. Dat staat er zo heel algemeen. Zou er één zinnig mens zijn zonder schikkingen des harten? We wikken en we wegen. Wat hebben velen het druk. Soms kom je aan schikkingen des harten eigenlijk nauwelijks toe. Je gaat maar door, je rolt van de ene dag in de andere, ’t is ook zo maar weer zondag. Kerk. Midden in ons drukbezette tijdelijke leven onder het Woord van de eeuwige God.

Daar gaat het precies om in onze tekst. Om het Woord van God, of, beter gezegd, het antwoord van God. De mens heeft schikkingen des harten, maar het antwoord der tong is van de HEERE.

Een aantal uitleggers legt het zo uit: De schikkingen des harten zijn niet zomaar onze plannen in het algemeen, maar de woorden die we wegen, voor wij ze uitspreken. De mens overdenkt zijn woorden, maar de HEERE legt de woorden in zijn mond.
We zijn afhankelijk van de Heere in het ordenen van onze gedachten en in het uitspreken van onze woorden. Dat geldt wel in het bijzonder als wij spreken uit het Woord van de Heere.

Dat is inderdaad ook een gedachte die we in de Bijbel vinden. Jezus zegt het zo:
Matth. 10: 19, 20: Doch wanneer zij u overleveren, zo zult gij niet bezorgd zijn, hoe of wat gij spreken zult; want het zal u in dezelve ure gegeven worden, wat gij spreken zult.
Want gij zijt het niet, die spreekt, maar het is de Geest uws Vaders, Die in u spreekt.
En indien iemand van u wijsheid ontbreekt, dat hij ze van God begere, Die een iegelijk mildelijk geeft, en niet verwijt; en zij zal hem gegeven worden.

De HEERE legt de woorden in de mond. We kunnen ook denken aan het gebed, waarvan Paulus zegt: Rom. 8:26 wij weten niet, wat wij bidden zullen, gelijk het behoort, maar de Geest Zelf bidt voor ons met onuitsprekelijke zuchtingen.

Toch meen ik, dat het hier gaat om een andere gedachte, die wij in de Spreuken van Salomo telkens tegenkomen.
In Spreuken 16 vinden wij dat in verschillende teksten terug:
 2 Alle wegen des mans zijn zuiver in zijn ogen; maar de HEERE weegt de geesten.
 3 Wentel uw werken op den HEERE, en uw gedachten zullen bevestigd worden.
 9 Het hart des mensen overdenkt zijn weg; maar de HEERE stiert zijn gang.
 25 Er is een weg, die iemand recht schijnt; maar het laatste van dien zijn wegen des doods.
 33 Het lot wordt in den schoot geworpen; maar het gehele beleid daarvan is van den HEERE.

Wij zeggen dan: “De mens wikt, maar God beschikt.”
U ziet telkens twee lijnen: de overwegingen van een mens, en het beleid van de Heere.
De mens maakt zijn plannen, maar “hij kan zonder God niet uitspreken wat hij denkt, en niet doen wat hij uitspreekt.”
Dat is ook vaak heel moeilijk bij elkaar te krijgen, dat lijkt zo vaak ongerijmd! Thomas Boston heeft eens gesproken over het kromme in het levenslot. En Flavel over het mysterie van de voorzienigheid. Het beleid van de Heere.
U moet goed opletten: de schikkingen des harten zijn niet zozeer zondig! Dat lees ik niet in onze tekst. Onze tekst is niet zozeer een waardeoordeel, maar meer een heel feitelijke constatering: de mens heeft schikkingen des harten, maar het beleid is van de Heere.
Je moet eigenlijk ook wel schikkingen des harten hebben. Je moet je gedachten laten gaan, je plannen maken, voorbereiden, plannen, enzovoorts. Het is zelfs zondig dat niet te doen. Salomo raadt de luiaard aan naar de mier te gaan; de mier bereidt brood in de zomer en verzamelt spijs ten tijde van de oogst. De deugdzame huisvrouw heeft haar voorbereidingen: zij maakt dubbele kleden voor de koude van de winter. Jezus zegt dat een wijs bouwer zijn voorbereidingen treft en zijn plannen, ja ook zijn financiële plannen maakt. De mens heeft schikkingen des harten, en de mens moet ook schikkingen des harten hebben.

De mens heeft schikkingen des harten; maar het antwoord der tong is van de Heere. Dat lijkt een tegenstelling vanwege het ‘maar’, maar het hoeft geen tegenstelling te zijn. U mag ook wel lezen: De mens heeft schikkingen des harten; en het antwoord der tong is van de Heere. Nogmaals, een constatering. Zo liggen de feiten.

Het antwoord van de tong … dat betekent dat de Heere ook een stem heeft. Hij spreekt een woordje mee. Dat is echter veel te zwak uitgedrukt. Het gaat hier om een antwoord. Het gaat hier niet om een woord, maar om een beslissend woord. Een woord dat helderheid en richting geeft. Een antwoord, dat duidelijk maakt, welke onze taak is. We vinden dat woord maar een enkele keer in het Oude Testament, bijvoorbeeld in Job 32, waar de vrienden geen raad weten met Job, die zijn onschuld belijdt. Dan wordt Elihu boos, omdat de drie mannen geen antwoord hebben. Zij weten niet, wat Jobs taak is.
Ook bij de profeet Micha komen we dit woord tegen. Micha profeteert tegen de valse profeten en hij zegt dat er een donkerheid, een duisternis zal komen, waarin geen antwoord van de Heere zal klinken. (3: 7) In die donkere dagen zal het volk geen richting hebben.

Zo komen we dichterbij de betekenis van onze tekst. De mens heeft schikkingen des harten, maar het antwoord der tong is van de Heere. Wij beraden ons op ons paadje, maar de Heere wijst de weg!

Hier staat niet: de Heere bepaalt de weg. Andere teksten in het boek der Spreuken wijzen sterker in die richting. Ten diepste gaat de regering van God inderdaad over alle dingen. In Hem bewegen wij, zegt de apostel. Hij leidt ons leven. Niemand op deze wereld is aan zichzelf overgelaten. Niemands leven heeft een grillig, willekeurig verloop zonder orde. Hoe donker je leven ook kan zijn, de hand Gods is er in je leven.

Maar onze tekst wijst eigenlijk toch op iets anders. De mens heeft schikkingen des harten, maar het antwoord der tong is van de Heere. Bij alle plannen die we maken, bij al onze voornemens, bij al onze beraadslagingen geldt dat de Heere spreekt. Zijn Woord klinkt. Hij wijst ons een weg om te gaan. Hij geeft het goddelijke antwoord.

Nog eens: de schikkingen van het hart zijn niet zozeer zonde. Integendeel, je moet je plannen maken. Maar: hoor de stem van de Heere! Maak je plannen, en luister naar het antwoord van de Heere.

Let goed op: dat zijn geen twee stappen, dat is één stap. Dus niet eerst je plannen maken, eerst alles overwegen, en dan eens kijken hoe God er over denkt. Nee, het gaat eigenlijk samen op, of, beter gezegd, het is een eenheid: je weg gaan met de Heere.

Wat is dat moeilijk! Wat liggen hier een vragen! Kun je de stem van de Heere wel horen? Hoe wordt dat duidelijk? Wat als de weg die je met de Heere bent ingeslagen er een is van moeite en zorgen?
Juist de kinderen Gods hebben hier vaak hun vragen. Zij hebben immers niet te maken met een willekeurig lot, maar met een goede God!

Er zijn kasten vol boeken verschenen over deze vragen. Ook in de kerk zijn er allerlei visies op de antwoorden. De een heeft een visie, de ander droomt, weer een ander gelooft in de gave der profetie in onze dagen, weer een ander weet zich door de Geest geleid.

Geen boek kan u helpen. Geen mens kan u helpen, dan de Gids Zelf. Het antwoord der tong is van de Heere. Hij maakt Zich openbaar. Wat hebben de kinderen van God in de oude tijden geleefd bij de mond des Heeren. Adam sprak met de Heere. Abram hoorde de stem van God. David bad: “Doe mij Uw stem horen.”

Uw woord is een lamp voor mijn voet, en een licht voor mijn pad (ps. 119: 105). Al de Schrift is van God ingegeven, en is nuttig tot lering, tot wederlegging, tot verbetering, tot onderwijzing, die in de rechtvaardigheid is (2 Tim. 3: 16).

Ken de Heere in al je wegen. In het boek Job lezen we: “Gewen u toch aan Hem.”
1. Leef bij het Woord van God
2. Bidt zonder ophouden! Vraag de Heere
3. De gemeenschap der heiligen is ons gegeven, of, zoals Salomo het zegt: de veelheid der raadgevers (Van Ruler zei eens: “Een mens wordt niet op z’n eentje zalig!”)
4. Let op de leiding van God in je leven.

Hij zal je paden recht maken – zo, dat ze leiden tot een doel. Dat is geen geasfalteerd fietspad, zoals wij dat kennen, maar een weg die tot een doel leidt. Tot de eer van God en tot ons behoud! Ps. 84 zegt: een gebaande weg.

Het antwoord der tong. De Heere wijst de weg. Psalm 119 zegt: Leer mij een goeden zin en wetenschap, want ik heb aan Uw geboden geloofd (vs. 66). Daar staat eigenlijk het woord smaak. Proeven wat de wil van de Heere is in mijn leven.

Ligt uw leven in de handen van de Heere? Dat is het begin van het verstaan van de leiding van de Heere in je leven. Mijn leven is van de Heere. Ik leef niet mezelf, maar wat ik leef, dat leef ik Gode. De Heere is mijn Herder, Hij leidt mij. Dat houdt een doel in in het heden, een bestemming in de toekomst en een pad om te gaan.

Legt u zo ook uw leven in Zijn handen? Ik, met al de schikkingen van mijn hart, met al mijn plannen, met mijn gehele leven, ik leg het alles in Zijn handen. Ik wacht op Uw inspraak, ik neig mijn oor.

Dat geldt bij alle schikkingen des harten. Als je alles op een rijtje hebt: het antwoord der tong is van de Heere. Je hebt je plannen gemaakt, je hebt het op een rijtje, helemaal uitgestippeld … maar: het antwoord der tong is van de Heere. Hij spreekt in je leven – hoor je Zijn stem?

En als je het niet op een rij hebt? Als je geen lijn kunt vinden in je leven? Als het een warboel is? Die op het Woord verstandelijk let, zal het goede vinden. Verstaan wat de wil van de Heere is; daar smaak voor ontwikkelen. Dat is geen kwestie van gevoel, maar meer een zaak van goed verstand. En dan geldt: Die wolken, lucht en winden/ wijst spoor en loop en baan/ zal ook wel wegen vinden/ waarlangs uw voet kan gaan! Henoch wandelde met God.

Nu komen we op een heel centraal punt. Je kunt tobben over je leven, je kunt tobben over de leiding van God in je leven. Je kunt tobben over de dag van morgen en over volgend jaar. Maar … hier is het antwoord dat de Heere geeft. Deze is Mijn geliefde Zoon, hoort Hem. Die Mij volgt, zal in de duisternis niet wandelen, maar het licht des levens hebben. Al ging ik ook in een dal der schaduw des doods, ik zou geen kwaad vrezen, want Gij zijt met mij; Uw stok en Uw staf, die vertroosten mij (ps. 23: 4).
Maar zoekt eerst het Koninkrijk Gods en Zijn gerechtigheid, en al deze dingen zullen u toegeworpen worden. Zijt dan niet bezorgd tegen den morgen; want de morgen zal voor het zijne zorgen; elke dag heeft genoeg aan zijn zelfs kwaad.
Werpt al uw bekommernis op Hem, want Hij zorgt voor u.

De mens heeft schikkingen des harten; maar het antwoord der tong is van den HEERE. Wie weet, hoe God zal spreken in onze dagen. Wie weet, God mocht Zich wenden! Bij Hem is het antwoord, voor nu en voor straks; voor tijd en eeuwigheid.

Edit