Preek/Lezing

---

Type	Datum	Spreker	Thema	opm
preek	2009-02-01 17:00:00	ds. M.M. van Campen (Rotterdam-Zuid)

Tekst:	Schriftlezing:	Geluid:	Reeks:
Zondag 31 :85	Mat 18 1Cor 5 2Cor 2	2009-02-01.1713.mp3 (Preek, 16kPro, 5.8Mb) 2009-02-01T.171.mp3 (Hele dienst, 16kPro, 10.6Mb)	Catechismus

Edit| EditReeks
Samenvatting:
De tuchtsleutel

1.de voorwerpen van de tucht
2.de middelen van de tucht
3.het doel van de tucht

Een dominee wordt wel eens genoemd een herder en een leraar. De gemeente is dan de kudde schapen. De taak van een predikant is niet alleen de kudde te weiden in de grazige weiden van het Woord. Maar een herder heeft ook een stok om te slaan en een staf om te gaan. David zegt: die stok en die straf vertroosten mij. De herder slaat met die stok immers niet de schapen, maar de wolf of de beer. De staf is voor de schapen. Onderaan zit een soort schopje waarin de herder een steentje kan stoppen en naar het schaap gooien. Met als doel dat het schaap schrikt en terug naar de kudde holt. Heeft u ook wel eens zo'n steentje op uw hoofd gekregen? Dat is de tucht. Een tik met de staf, met als diepste bedoeling: troost. Niet wegwezen jij, maar: kom terug jij!
Vorige week stonden we stil bij de eerste sleutel van het koninkrijk: de prediking. Vandaag de tweede sleutel: de tucht. Het koninkrijk der hemelen wordt vergeleken met een stad met poorten en deuren daarin. De sleutels van die stad zijn de prediking en de tucht. In de preek wordt ook gewaarschuwd. Maar dan meer algemeen. Maar vanavond gaat het over de tuchtsleutel die gebruikt wordt door ambtsdragers. Persoonlijke individuele tucht bij kerkgangers. Dat is niet meer in in onze tijd. Optreden, en in alle liefde dingen zeggen. Dat is niet populair. De kerk moet zich niet te veel bemoeien met mijn persoonlijke leven. Je moet elkaar een beetje vrijheid laten. Bij scheiding zonder dat er van ontrouw sprake is bijvoorbeeld. Of bij abortus als het kindje niet goed is, of bij het wegblijven uit de kerk iemand erop aanspreken? Dat vinden wij toch een persoonlijke zaak. Daar moet de kerk zich niet mee bemoeien. Maar de kerk mag en moet verder gaan. God legt beslag op heel je leven. Als je dat niet wilt, hoor je niet aan het avondmaal en ben je geen christen. Een christen is iemand die in vreugdevolle gehoorzaamheid de wetten van de Koning wil onderhouden. Er staat bijvoorbeeld dat je een dove niet mag vloeken, dat je een blinde geen struikelblok in de weg mag leggen, dat je de randen van het veld niet mag oogsten maar moet laten staan voor de armen. Zo dichtbij komt God met Zijn wetten. In Mattheus 18 zegt Christus hoe je moet omgaan met je broeder die zondigt. Eerst onder 4 ogen, enzovoorts.
Het gaat hierbij om de belijdende leden. Zij hebben beloofd zich te onderwerpen aan de tucht. In de praktijk onttrekken mensen zich dan echter vaak aan de kerk. Ze gaan naar een kerk waar het wat makkelijker gaat of ze gaan helemaal niet meer. Opvattingen die botsen met de Bijbel moeten we buiten de deur houden. Een levenswandel die niet door de beugel kan, daar moet je op aangesproken worden. Wamt anders besmet je de gemeente. Denk aan het beeld van het zuurdeeg en de rotte appel in de mand. Binnen de kortste keren is de gehele gemeente besmet.
Je hebt beloofd je belijdenis te versieren met goede werken. Je lippen en je leden moeten wel in overeenstemming zijn. De wereld let op je. Als een christen gewoon leeft naar het Woord is er niks aan de hand. Maar als een christen in zonde valt, wordt dat breed uitgemeten en wordt Gods Naam gelasterd. Jij geeft daar dan aanleiding toe, dat Gods naam door het slijk gehaald wordt.
Een aantal voorbeelden uit de kerkgeschiedenis.
Augustinus had Ambrosius als predikant. Zijn leer was als een donderslag en zijn leven als een bliksem, zeiden de mensen. Er was in die tijd een christenkeizer. Een stam weigerde belasting te betalen. Hij, die christelijke keizer liet 7000 mensen in 1 keer vermoorden. Ambrosius belette hem de toegang tot het avondmaal. De koning haalde aan dat David toch ook gezondigd had. Ambrosius zei: volg David dan ook na in berouw. Tenslotte deed de keizer belijdenis van zijn zonde en werd hersteld en weer opgenomen in de kerk. Mensen wisten weer wat de gemeente van God is. De heiligheid van Gods huis is een sieraad en zonde is een schandvlek.
Vroeger werd de tucht veel meer uitgeoefend. Zowel in leer als in leven. Onze vaderen weigerden met de remonstranten avondmaal te houden. Er zijn gevallen bekend waarbij mensen aangesproken werden op dronkenschap, op vunzige taal, handgebaren, bijgeloof. Vechtpartijen, geweld in huis, kindermishandeling, grote scheldpartijen door vrouwen, zondagsrust-verstoringen, fraude, etc. Dat viel allemaal onder de tucht. Niet alleen het 7e gebod, maar op alle geboden werd je aangesproken als je je kwam te ontgaan.

Hoe is dat nu in de PKN? Tucht is een van de 3 wezenskenmerken van de ware kerk. Toch is ze wel ziek, want er is eigenlijk geen geestelijke kracht meer om de tucht toe te passen. En dat is erg. Het Evangelie is de ziel van de kerk en de tucht de zenuwen. Die heb je nodig, anders voel je niets meer. Als in plaats van tucht tolerantie komt, dan wordt de gemeente verziekt. Een predikant schreef een boek over een God die niet bestaat....hij zou geschorst moeten worden! Homoseksuele samenlevingsvormen worden in de PKN ingezegend. Daar zou de tucht toegepast moeten worden. Oordeel hen die binnen zijn, zegt Paulus. Die mag en moet je beoordelen op hun lippen en leden. Over het hart kunnen wij niet oordelen, wel over het leven en over onze leer. Als de tucht niet in functie is, dan vervalt een kerk. Dominee Tukker haalde Spreuken 5 aan: een kind sterft als er geen tucht is. Zo is het ook met een kerk, zei dominee Tukker.
Ananias en Safiera vielen dood neer in de eerste christengemeente. Omdat ze logen tegen God. Dat trok toch mensen aan om zich bij de gemeente te voegen. Waar de tucht functioneert, daar bloeit de gemeente.

Toch moet de tucht niet verkeerd toegepast worden. De Farizeeën wierpen de blindgeborene uit de synagoge omdat hij niet binnen het systeem paste. Luther werd in de ban gedaan omdat hij Bijbels was. Mensen die zich laten overdopen, daar ben ik het niet mee eens, Maar ik zou zulke mensen niet van het avondmaal durven weren.
Wees bewogen met de homofiele medemens, maar de homoseksuele praxis dat kan niet. Mensen die die praxis niet willen, worden als fundamentalisten bestempeld. Mensen die samengewoond hebben en toch willen trouwen, moeten eerst schuldbelijdenis doen. Dan zit daar de kerkenraad niet als hoge heren, maar vol bewogenheid. Als je gemeenschap hebt voor het huwelijk en je moet trouwen, dan moet je ook belijdenis doen, als je tenminste Gods zegen wilt krijgen.
Verborgen zonden moet je in het verborgene belijden; openbare zonde moet je ook in het openbaar belijden. Omdat het ook openbare ergernis geeft en er een smet op de gemeente komt.

Middelen van de tucht
Als je op school grenzen overgaat, zijn er strafmaatregelen. Met als doel dat je het de volgende keer niet weer doet. Als je aan een sport doet, zijn er ook regels. Zo hoort het ook in de gemeente te zijn. Het woord tucht komt van het oud-nederlandse woord “tijgen”, ziehen. Trekken, erbij trekken. Het Duitse woord is “erziehung”, het woord opvoeding. Tucht heeft te maken met vaderlijk en moederlijk gezag. Soms ook die corrigerende blik en als het echt niet anders kan die corrigerende tik, dat is opvoeding. Tucht begint bij mezelf. Ik zie een hele grote balk. Stel ik mij zelf voor het aangezicht van de Heere en vraag of de Heere mij wil corrigeren. Zelfkritiek. Heb acht op uzelf, daar begint het mee. Maar dat wil niet zeggen dat je altijd je mond moet houden. Bewaar me ervoor dat ik denk dat ik zelf rein ben en ik zit nog onder het vuil. In het Nieuwe Testament zie ik een paar regels. Verschillende tuchtmaatregelen: heb acht op jezelf; heb acht op elkaar. Ga heen en bestraf hem onder 4 ogen, zegt God. Als wij beledigd worden, praten we vaak met een ander erover of we gaan weg. De Heere Jezus zegt: niet weglopen, maar naar hem toegaan. Ik wil een keer met je praten; gewoon onder 4 ogen, niet per telefoon of mail. Het gaat niet om winnen of verliezen, maar om het elkaar weer erbij trekken. Een tuchtsleutel moet van het goud van de liefde zijn gemaakt. Met de bedoeling de ander te winnen.
Maar als dat nu niet lukt? Probeer het nog eens. En haal er dan desnoods iemand bij. Dan uiteindelijk kom je terecht bij de kerkenraad. Dan laat je het zelf los. Overgeven aan de kerkenraad. En als het dan nog niet lukt, dan volgt de tucht. Dan wordt het eerst anoniem afgekondigd en de gemeente wordt gevraagd te bidden voor die persoon. Dan met naam en toenaam, en als het allemaal echt niet lukt, dan wordt iemand uitgeworpen. Niet alleen uit de kerk, maar ook uit het koninkrijk van God.
Dit is best weer actueel. Denk aan die priester die de Holocaust ontkende en uitgeworpen werd uit de schoot der kerk. Nu helaas weer opgenomen in de Roomse kerk. Dwaze stap........
Paulus haalt ook een voorbeeld aan van iemand die in zonde leeft. Doe het boze uit uw midden weg.....
Hoe kun je dat nu toepassen op onze tijd?

In het Avondmaals-formulier staan een heel rijtje zonden genoemd; als mensen die zonden doen, moeten ze geweerd worden van het avondmaal. Overspelige relaties, hebzuchtigen, afgodendienaars, lasteraars. Lasterpraat richt een gemeente ten gronde. Net zo erg als seks voor het huwelijk. Dronkaards die weigeren geholpen te worden.

Is er in het Oude Testament ook een vorm van tucht toegepast? Ja. Drie vormen. De ergste was de doodstraf. Hetzelfde als de excommunicatie in het Nieuwe Testament. De tijdelijke verwijdering uit de gemeenschap was een iets mildere vorm van tucht. Denk aan Mirjam die melaats was als gevolg van zonde. Tijdelijk eventjes niet. De allerlichtste vorm van tucht was dat je wel deel uitmaakte van de gemeenschap, maar bepaalde voorrechten daar was je van verstoken. Bijvoorbeeld: een priesterzoon had een lichte handicap. Hij mocht wel eten van het heilige, deelnemen aan het avondmaal, maar geen priesterdienst uitoefenen. Wat zit daar voor geestelijke les achter? Je zou dat voorzichtig toe kunnen passen. Je kunt je voorstellen dat iemand bijvoorbeeld met een ongelovige getrouwd is. Je bent gewaarschuwd, maar je zet toch door. Je zou kunnen zeggen: dan hoor je erbij, je mag aan het avondmaal, maar je mag geen leidinggevende functie hebben. Ongeschikt voor het ambt. Omdat het gezag weg is. Priesterzonen waar wat aan mankeert.....

Wat is het doel van de tucht? De eer van God. Dat zijn naam niet besmet wordt door de zonden van de gemeenteleden. De gemeente moet rein, heilig blijven. Elke keer als er een bruidspaar wil trouwen, vraag ik als predikant of jullie rein het huwelijk ingaan. Omdat de gemeente rein moet zijn. Het bewaken van Gods eer, de bescherming van de heiligheid van de gemeente, de bekering van de afdwalende kerkganger. Zelfs als de ergste maatregel genomen moet worden, dan nog blijft de gemeente bidden. En als dan berouw volgt, moet de deur van de kerk weer open. De schoot van de kerk staat altijd open voor degenen die terugkeren.
Die uitsluiting wordt heel af en toe toegepast in verschillende kerkverbanden. Na een lange, lange weg. Na afloop van de dienst waarin het formulier van afsnijding werd gelezen, speelde de organist: Jezus neemt de zondaars aan. Dat is het doel: terugkeer. En dan ook blijdschap bij de engelen in de hemel. Gelukkig is het straks niet meer nodig. Gods kinderen blijven de tucht van de hemelse Vader nodig hebben.

Ai matig Uw kastijden
sla mij met medelijden
gelijk een Vader doet.

De tucht: niet te vaak, niet te vroeg en niet te fel!

Edit