Preek/Lezing

---

Type	Datum	Spreker	Thema	opm
preek	2009-05-10 17:00:00	ds. M.M. van Campen (Rotterdam-Zuid)	Het gouden opschrift

Tekst:	Schriftlezing:	Geluid:	Reeks:
Zondag 34	Exo 34:1-4 34:27-35	2009-05-10.1713.mp3 (Preek, 16kPro, 6.1Mb) 2009-05-10C.175.mp3 (Hele dienst CD kwaliteit, 48kPro, 27.4Mb) 2009-05-10T.171.mp3 (Hele dienst, 16kPro, 10.8Mb)

Edit| EditReeks
Samenvatting:
1 de aanhef van de wet (92), 2 de inhoud, 3 de indeling (93)

Waar komen die Tien Geboden vandaan? We moeten terug naar Exodus; Israël is uitgeleid, 7 weken na Pascha. Op de 50-ste dag, Pinksteren, het Wekenfeest. Ze hadden zich pet gedragen t.o.v. hun Verlosser. Mopperen. De wateren bitter, geen vlees, men wilde Mozes stenigen, zelfs. Er is veel gebeurd om van te huilen. Toch wil God een verbond met dat volk aangaan, vindt u dat geen wonder?
Sinaï is een kale, steile, hoge berg, snikheet overdag, koud ’s nachts. En pikkedonker. De 80-jarige Mozes. Tafelen met de vinger van God geschreven. De eerste keer dat hij naar beneden kwam, ziet Mozes het volk dansen rondom het gouden kalf. Hij smijt de tafels kapot. Hij moet opnieuw twee tafels uithouwen en God zal ze opnieuw schrijven. De tafelen gaan dan in de ark.

Met welke verschijnselen ging niet dat gepaard: De berg moest afgepaald. Geen dier mocht de berg aanraken. De berg schudde, de donderslagen rolden. Het geluid van een bazuin zwelde aan. Een zware wolk kwam van boven en bedekte de top van de Sinaï, de top rookte als een oven. Sinaï en heiligheid. Paulus haalt het aan in de Hebreeënbrief. Mozes vreesde er zelf bij. Het volk op een veilige afstand, 2 miljoen mensen zagen dat aan. Ze trilden op hun benen. Mozes was geroepen in de donkerheid – toen sprak God. Toen. We hebben met een Heilig God te doen, in het Nieuwe Testament zo goed als het oude testament. We zingen nog uit de Psalmen gelukkig, hoe ontzagwekkend zijt Gij alom. Dat mag je nooit kwijt raken. Our God is een awesome God, ontzagwekkend, zegt een Opwekkingslied.
Op de 50e dag na Pesach, kreeg Israël de wet en de gemeente de Geest; dezelfde tekenen: vuur, geluid en de Heere die neerdaalde, en een volk dat geboren wordt.

1
Het mooiste van alle woorden. Ik ben de Heere uw God. De Tien Geboden beginnen niet met het eerste gebod, gij zult niet, maar het begint met God zelf. Ik ben de Heere uw God, niet zomaar de wetgever. In de Afrikaanse vertaling klinkt het heel persoonlijk: “Ek is die HERE jou God wat jou uit Egipteland, uit die slawehuis, uitgelei het.”
Als een trompetstoot, nu komt er een plechtige proclamatie: Elders spreekt God via Zijn profteen, maar hier spreekt Hij zelf, in Eigen Persoon. Engelen waren er ook bij, als een soort parlement. En God was de Spreker. Het is een wonder dat God spreekt. Die eerste zeven weken was het vlut met dat volk. Ze hebben 50 dagen gemurmureerd, Ik laat ze aan hun lot over, dan zou Hij recht doen. Maar Hij zegt Ik ben de Heere uw God. Uw God….
Ik ben de Heere, de VerbondsGod. Hij gaat een huwelijksverbond met u aan. Een Godsvolk werden ze: am, geen goy. Ze houden van elkaar en ze horen bij elkaar en ze heiligen zich voor elkaar. In dat kader gelden de Tien geboden als leefregels voor dat ‘huwelijk’.

Iemand kwam naar een stad en zei: ik wil graag jullie koning zijn. Heeft u dan iets goeds voor ons gedaan? Hij bouwde muren en water voorziening, en gaf voedsel en voerde hun oorlogen, - laat me koning zijn. Ja dat is goed! Zo is het met de Heere - en moet je eens horen wat Hij allemaal gedaan heeft: Hij leidde ze uit Egypte uit en gaf water uit de rots, brood uit de hemel; uw oorlogen tegen Amelek gevoerd. En het volk zei ‘dat is goed’, bij de berg.
Een prachtig opschrift. Niet gij moet, of mag niet. Maar het begint met wie Hij is voor Zijn volk en wat Hij heeft gedaan. Het is een liefdeskader. Zo moeten we het lezen. Een verlost volk moet dit doen uit dankbaarheid. Ik ben. De Heere herinnert aan Zijn liefde en aan Zijn macht. Daarna vraagt Hij dankbaarheid.
Mag ik wat terug proberen te doen uit dankbaarheid?

2
De inhoud. Die is bekend. Wordt elke week voorgelezen; is er ook een leesregel? Ik ben tenslotte nog nooit in Egypte geweest….Wat moet ik daarmee? Dat geldt voor Israël, maar ik ben toch nooit een slaaf geweest bij de Nijl? Hoe moeten wij dat lezen – de sabbat is toch de zaterdag? En hoe zit het met die os en ezel? Wat moet je daarmee?
Leesregel.
Er zit een geestelijke betekenis in. Het gaat om het verloste volk, christenen zijn uit de slavernij van de zonde verlost , de slavernij van de duivel. De wet is ook geestelijk. Drie sleutels:

I God liefhebben boven alles en uw naaste als u zelf. Bij een botsing tussen geboden gaat de liefde voor God altijd boven. God meer gehoorzamen dan mensen. Ook al zijn jullie de overheid. Als de kwestie is: God liefhebben of mijn ouders eren? God eren gaat voor. De Heere Jezus had Zijn zorg voor Zijn moeder, maar toen ze zich in Zijn zaken mengde, zei Hij wat heb ik met u van doen? Je moet je ouders hartelijk lief hebben, maar heb je ze boven Mij lief dan ben je Hem niet waardig. Als je moet kiezen gaat Hij voor.

II Bij een botsing tussen liegen en doden – wat moet je dan doen? Altijd de waarheid spreken – maar doe ik dat, dan is het de ondergang van… denk aan de Tweede Wereld oorlog. Hebt u die twee verspieders verstopt , Rachab? Je moet altijd kiezen voor het leven van de mensen. Rachabs leugen was om het leven te doen van de twee verspieders. Het leven gaat altijd voor.

III De 10 geboden staan in het Oude Testament. Wij zijn toch christenen? Hoe moeten we dat nu lezen? Paulus verwijst expliciet naar alle Tien Geboden. Ook in het Nieuwe Testament worden ze op nieuwtestamentische wijze ingevuld; de Heere Jezus in de Bergrede verdiept het en verrijkt het. De Tien Geboden vormen de wet in zijn Sinaïtische gestalte. In het Nieuwe Testament gaat het om de Messiaanse gestalte van de Wet. Ook positief uitgelegd. De Heere Jezus is niet gekomen om de wet af te schaffen. Dat denken mensen, hoe komen ze erbij? Maar om te vervullen, tot zijn oorspronkelijk volheid te brengen zoals God hem bedoeld heeft. Verdiept, verrijkt en positief gemaakt: Aan de ene kant verdiept de Heere Jezus de 10 geboden: gij zult niet doodslaan. Dat heb ik nooit gedaan. Maar de Heere Jezus zegt: als je ten onrechte kwaad bent geworden op iemand sta je er al schuldig aan, of als je zegt: ‘jij bent een grote dwaas’, dan sta je er al schuldig aan. Met woorden kan ik dat ook. Of als ik iemand haat. God ziet je gedachten aan. Met je blik kun je iemand doden.
De Messiaanse torah verdiept. Maar Hij laat ook het positieve zien. Mijn leven moet ik voor mijn broeder inzetten.
Scherper maar ook voller gemaakt. Hetzelfde geldt voor het 7e gebod: echtbreken, ik ben nog nooit vreemd gegaan. Maar de Heere Jezus zegt: als je een vrouw aanziet om haar te begeren. Met je ogen – je kunt iemand met je ogen uitkleden. Internet–overspel. Dat is ook overspel. Op straat of achter je computerscherm, foto’s dan sta je al schuldig aan het 7e gebod, maar ook positief: hebt u mannen hartelijk lief, gij vrouwen. Dat je elkaar de liefste en de mooiste vindt, en blijft vinden. De Heere Jezus is het volmaakte voorbeeld, hij heeft zich voor Zijn bruid gegeven tot in de dood.
Gij zult niet stelen. Maar de Heere Jezus legt het positief uit en Paulus ook: je moet je goed met een ander delen. Een ander niet alleen niet benadelen, maar een ander bevoordelen. En weer is Hij het volmaakte voorbeeld.
Een christen mag de wet op een hoger niveau, door de kracht van de Geest vervullen, dan het ooit was in het OT.

3
Indeling. Tien woorden, samenvatting in 2 tafelen, en één woord: liefde.
Gen 1 begint met tien scheppingswoorden van God. En God sprak, staat er tien keer. Om zijn wereld ion aanzijn te roepen. Tien machtswoorden in de tien plagen in Egypteland. Om zijn vijanden te verdelgen. En vervolgens tien gebodswoorden van God om Zijn volk te onderwijzen.
Gij zult de Heere Uw God lief hebben. En het tweede: uw naaste liefhebben als uzelf. Aan deze twee geboden hangt…, als een deur aan zijn hengsels. Wie God en zijn naaste dient, gaat door die deur het koninkrijk binnen. In het OT vatten de Rabijnen de wet ook samen: Een heiden kwam bij Rabbi Hillel, 20 v Chr. Als u mij de wet kunt leren, terwijl ik op één been sta, dan word ik Jood. Wat gij niet wil dat u geschied, doe dat ook een ander niet… aardig verzonnen. Maar de Heere Jezus zegt: God liefhebben en uw naaste.
Ghandi zei eens, als ik in vijf woorden moet omschrijven wat mijn taak in het leven is: afstand doen en vreugde scheppen. Mijn levenstaak en devies. Als je dat aan een christen vraagt kan die dat ook in vijf woorden: God en je naaste liefhebben.

De letter L, een verticale en horizontale balk, God boven alles en je naaste als je zelf. L. de L van liefde. De melk van mijn liefde voor mijn naaste, maar God de crème van mijn liefde. Niet ik jij hij, zoals in e grammatica; maar Hij is de eerste persoon en de tweede is jij en de derde is ik. Op Gods school.

Als een geo-driehoek God boven alles en de naaste op dezelfde lijn als ik.
Liefde is de vervulling van de wet. Dominee, u dreigt met oordeel, maar ik doe geen vlieg kwaad, waarom zou ik nu ververloren gaan? Mensen houden zich aan de tweede tafel van de wet, de eerste – ja. Humanisten, moralisten, een padvindersgeloof – elke dag een goede daad. De engelen op Efrata zongen eerst: ere zij God, en dan pas je naaste.
Er zijn ook mensen die hebben het alleen over Zijn eer en waarheid en Zijn dag, maar als het gaat over naastenliefde, dan zijn ze niet thuis. De zondag wordt strikt gehouden, maar in het zakelijk- en huwelijksleven…. schijnheiligen. Je kunt die twee niet scheiden. Of moralisten, padvinders, of hypocrieten. Als je God lief hebt en je je broeder haat, ben je een leugenaar. Van hun moestuintje, gaven de Farizeeën nog tienden van komijn en dille, zo strikt houd je de wet, maar je vergeet naastenliefde.
Me myself and I…. als je ontgoddelijkt, ontmenselijk je.

De eerste tempel van Salomo is verwoest omdat het Joodse volk de afgoden aanhing. De tweede tempel is verwoest omdat de tweede tafel niet gevolgd werd, de naaste werd gehaat. Het ene is net zo erg als een ander, al voelen wij dat niet. Een overspelige – moet onder tucht ! vreselijk…. Maar als iemand slordig in zijn kerkgang –‘ ik geloof maar doe dat op mijn eigen manier’… .dat is net zo erg. Zonde tegen de naaste voelen we als een misdrijf, maar zonde tegen God voelen we niet zo, tenzij de Heilige Geest je dat laat voelen.

Liefde. zonder liefde heb je niets, de geboden zijn al gauw te zwaar en te lang. Mijn liefde is als een vonkje, de Zijne als een grote vlam. Het is maar een beetje wederliefde van mij… als je de Heere lief gekregen hebt, is het niet gauw te veel.

De vijf talen van de liefde – laten we dat eens toe proberen te passen op de Heere Jezus.
1 Bemoedigen woorden tegen elkaar spreken. Lovende woorden naar God – zomaar vanuit uw hart, dat het in eens in je opkomt, door de Geest bewerkt, het galmt tussen je oren.
2 Tijd voor elkaar nemen. Het beste deel van je tijd aan je geliefde. Heel de week geen tijd voor God, dan heb je Hem niet lief boven alles, dat is duidelijk.
3 Elkaar cadeaus geven. Die 50 euro cent,… heb je je moeder vandaag een cadeau gegeven? Ja op de KBC gemaakt. “Nou – dat is een beetje te duur voor mijn moeder”, dat zeg je toch niet? Mededeelzaamheid. De Heere heeft de blijmoedige gever lief. Leuk, hoor de opendag. Het is fijn dat u geeft, maar als dat het doel is, we bietsen niet in de kerk, zo werkt dat niet in Gods koninkrijk. Ware liefde uit zich daar ook in.
4 Dienstbaarheid. Mag ik nog iets voor U doen, Heere? Ik heb genoeg meegemaakt, je moet me niets vragen, ik kom in de kerk en that’s it. Mijn hart o hemel majesteit is tot uw lof en dienst bereid.

5 Lichamelijke aanraking, dan kan niet naar de Heere toe, je kunt het wel lichamelijk uitdrukken met handen, knieën, of een oor om goed te luisterne, ogen. En ze gebruiken allemaal hun hart, dan komt tot uitdrukking in je hele wezen.

Liefde is de essentie van de wet, zonder dat zit er geen hart achter. Dan ben je slaaf maar geen kind. Van liefde word je zelf ook gelukkig. Als je een ander gelukkig kunt maken. Dat is liefde tot de naaste, Je medemensen is niet een kruiwagen, een opstapje om zelf hoger op te kunnen komen. Om je af te zetten op een ander… God liefhebben.

En je naaste als jezelf, dus jezelf mag je ook liefhebben. Je hoeft geen minderwaardigheidsgevoel te hebben. Even lief, even hard rennen voor mezelf als voor een ander. En andersom.. Ik hoef een ander niet meer lief te hebben dan mezelf maar ook niet minder. Gezonde zelfliefde – dat mag ook.
Het Joodse heeft daar veel over nagedacht. Een Joodse uitspraak: je moet je naaste liefhebben als jezelf: ook als hij trombone speelt…? Als jezelf, dan hoef je niet alles te dulden van elkaar. Je hoeft jezelf niet weg te zetten.

10-2-1 de liefde.

Mozes had de wet in zijn hand. De wetgeleerden in het Nieuwe Testament hadden de wet in hun mond. Veel kerkgangers hebben de wet in hun boekenkast, maar de vrome heeft het in zijn hart. Dat is de plaats waar de Heere de wet wil schrijven.

'k Heb in mijn hart Uw rede weggelegd,
Opdat ik mij mocht wachten voor de zonden.
(ps 119:6)

Edit